Publikacje
SADY
Rośliny sadownicze należą do kilku rodzin botanicznych. Do rodziny różawatych należą: brzoskwinia, czereśnia, grusza, jabłoń, morela, śliwa i Największe wymagania cieplne (w kolejności malejącej) mają: brzoskwinia, morela, grusza, czereśnia, śliwa, jabłoń, orzech włoski i wiśnia, natomiast największe zapotrzebowanie na światło wykazuje: orzech włoski, czereśnia, morela, grusza, mniejsze: brzoskwinia, jabłoń, śliwa, najmniejsze: wiśnia. Warunki klimatyczne są bardzo ważnym czynnikiem powodującym rejonizację upraw. Najbardziej niebezpieczne są niskie temperatury zimą oraz wiosenne przymrozki. Poszczególne gatunki mają różny stopień odporności na mrozy. Przemarzanie drzew następuje w kolejności: brzoskwinia (-170C), morela (-200C), czereśnia, grusza, śliwa i wiśnia (-260C), a jabłoń w -300C. Korzenie drzew przemarzają w temperaturze: gruszy w -90C, brzoskwini w -10,50C, jabłoni w -15,50C. Najbardziej wrażliwe na mrozy są kwiaty i zalążki owoców i tak temperatura krytyczna dla nabrzmiałych pąków kwiatowych wynosi -40C, dla kwiatów –20C do –30C a zawiązków owoców do -10C.
Główna masa korzeni jabłoni zalega na głębokości 10-80 cm, przy czym im podkładka bardziej karłowa, tym ukorzenienie płytsze i korzenie jabłoni na podkładkach karłowych zalegają na głębokości 10-40 cm. Główna masa korzeni gruszy zalega na głębokości 20-90 cm, śliwy - 10-40 cm, czereśni i wiśni - 15-60 cm. Drzewa owocowe korzenią się dość płytko, ale część korzeni w miarę starzenia się głębiej penetruje glebę, co wpływa na wzrost ich odporność na niedobory wody oraz lepsze pobieranie trudniej przyswajalnych form składników mineralnych.
Wymagania wodne poszczególnych gatunków są również bardzo zróżnicowane i najmniejszymi wymaganiami wodnymi charakteryzuje się wiśnia i morela; średnimi: brzoskwinia, czereśnia, grusza i orzech włoski; największymi: śliwa i jabłoń.
Dużą wrażliwość na zasolenie gleby wykazuje jabłoń, grusza, brzoskwinia i śliwa. Wymagają więc stosowania bardzo zbilansowanego nawożenia mineralnego w formie nawozów wysokoskoncentrowanych.
Drzewa owocowe wymagają gleb o wysokiej kulturze, strukturalnych, o dużej zawartości próchnicy i dużej pojemności wodnej. Najlepiej plonują na glebach średnich z podglebiem gliniastym. Ze względu na dość głęboki system korzeniowy ważne są właściwości i zasobność głębszych warstw profilu glebowego. Drzewa nie lubią gleb ciężkich, zlewnych oraz zbyt lekkich. Optymalna klasa bonitacyjna gleb to klasa II, III i IV. Lżejsze gleby nie zabezpieczają roślinom wody. Ze względu na wymagania wodne i cieplne, sady powinny być zakładane na terenie równym lub lekko nachylonym, natomiast nie w zagłębieniach terenu, gdzie występują zastoiska mrozowe.
Najwyższe wymagania względem odczynu (pH w 1M KCl powyżej 6,2) wykazują drzewa pestkowe (czereśnia, wiśnia, morela, śliwa, brzoskwinia) oraz winorośl i orzech włoski, mniejsze wymagania (pH powyżej 5,7) jabłoń i grusza.
Trudno ustalić jednoznacznie wymagania pokarmowe drzew owocowych. Podczas wegetacji składniki pokarmowe przeznaczane są na wzrost korzeni, pnia i gałęzi oraz liści i owoców. Część składników jest akumulowana w tych organach, co opóźnia występowanie ewentualnych niedoborów składników pokarmowych i opóźnia również reakcję roślin na nawożenie.
Specyfika roślin sadowniczych komplikuje możliwość ustalenia precyzyjnych dawek nawozów mineralnych. Nawożenie powinno być oparte na znajomości zasobności gleby, zawartości składników w liściach oraz na wyglądzie i plonowaniu roślin. Nie zawsze znajomość wyżej wymienionych czynników umożliwia ustalenie dawek, bo drzewa charakteryzują się:
• możliwością głębokiego korzenienia się i pobierania trudniej dostępnych form składników,
• zdolnością gromadzenia składników w korzeniach, pniach oraz w gałęziach, co powoduje przesuniętą o co najmniej rok reakcją na nawożenie (przyrosty pędów, wysokość plonów),
• modyfikującym wpływem podkładki lub wstawki na wzrost i plonowanie drzew,
Powyższe czynniki oraz zróżnicowane właściwości gleb w wyniku utrzymywania ugoru herbicydowego i murawy utrudniają interpretację wyników analiz chemicznych.
Przed założeniem sadu pole powinno być prawidłowo przygotowane. Wyniki analiz warstwy ornej i podglebia ułatwiają ustalenie dawek wapna, magnezu oraz fosforu i potasu. Gleba powinna mieć uregulowany odczyn. Jeżeli jest zbyt kwaśna należy na dwa lata przed założeniem sadu zastosować wapno zgodnie z zaleceniami stacji chemiczno-rolniczej, nie więcej jak 1,5 t CaO, czyli do 3 ton/ha wapna węglanowego.
Po zbiorze przedplonu można zasiać nawóz zielony z roślin motylkowych lub zastosować obornik jesienią. Wiosenne stosowanie obornika przesusza glebę. Maksymalna jednorazowa dawka obornika wynosi do 35 t/ha. Nie stosować w czasie jednej jesieni wapna i obornika. Można obornik stosować przez dwa lata, wówczas możliwe jest zastosowanie łącznej dawki do 60 t/ha.
Przed założeniem sadu na glebach o niskiej zasobności w fosfor i potas zastosować po około 300 kg/ha tych składników, a na średnio zasobnej po 200 kg/ha. Składniki te stosuje się w formie nawozów wieloskładnikowych pod orkę zimową, by jak najgłębiej wymieszać je z glebą. Jeżeli odczyn gleby jest optymalny, a występują niedobory magnezu zaleca się zastosować 500-1000 kg/ha dolomitu.
O jakości owoców decyduje szereg czynników zewnętrznych, czyli ilość opadów, temperatura i nasłonecznienie. Niedobór składników powoduje drobnienie owoców, słabe wybarwienie, niepełny smak. Bardzo duży wpływ wywiera stosowanie nawozów, głównie azotu i potasu. Nadmiar azotu opóźnia dojrzewanie (dojrzewanie jest nierównomierne), owoce słabiej wybarwione, bardziej wodniste, miękkie, czyli podatne na choroby i źle reagują na transport i przechowywanie. Tym zjawiskom zapobiega prawidłowe nawożenie roślin fosforem, potasem, magnezem i wapniem. Niedobór potasu przyspiesza kwitnienie roślin, a fosforu i potasu powoduje opadanie zawiązków. Na dobre zawiązywanie i kształtowanie owoców wpływa pozytywnie bor. O dobrym smaku (wzrost zawartości cukrów), aromacie i wybarwieniu owoców decyduje zbilansowane nawożenie potasem. Na wartość biologiczną i wygląd owoców wpływa także wapń i magnez, których pobieranie jest utrudnione przy nadmiernym nawożeniu potasem. Niedobór wapnia powoduje np. plamistość podskórną jabłek. Nadmiar potasu powoduje nadmierne uwodnienie owoców, pogarszając ich możliwości transportu i przechowywania. Nadmiar azotu i potasu obniża odporność drzew na mrozy.
drukuj
