|
2. Gleba zasobna jest w próchnicę; wysoka zawartość próchnicy decyduje o możliwości akumulowania w glebie większości składników pokarmowych, w tym także azotu, czyli decyduje o wielkości zapasów i ogranicza straty azotu, szczególnie w okresach poza wegetacją roślin. Stosowanie azotu (20-50 kg/ha) przed przyoraniem słomy i dużej ilości resztek pożniwnych wpływa na szybszy rozkład tej masy i większą akumulację próchnicy. Słabo gromadzi się próchnica w glebie przy braku azotu, a azot jest mniej efektywny przy niedoborze próchnicy.
3. Roślina jest bardzo dobrze zaopatrzona w siarkę. Siarka jako pierwiastek budulcowy białka (podobnie jak azot) poprawia jakość plonu, w tym zwiększa zawartość białka. Im wyższe stosuje się dawki azotu, tym rośliny pobierają więcej siarki i tym częściej niedobór siarki może ograniczać plonowanie roślin. Nie jest możliwe prawidłowe działanie plonotwórcze azotu bez dobrego zaopatrzenia rośliny w siarkę.
Zasady określone w pkt. 1-3 dotyczą efektywności stosowania wszystkich składników pokarmowych.
4. Azot powinien być stosowany w optymalnych terminach. Jest on w glebie bardzo ruchliwy i może ulegać stratom, stąd dzielone dawki azotu należy stosować zawsze w okresach, gdy możliwe jest pobranie go przez roślinę. Termin stosowania azotu powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb rośliny, tempa jej wzrostu i pobierania azotu. Najlepszym teoretycznie sposobem stosowania azotu jest ciągłe jego dostarczanie roślinie (praktykowane już w specjalistycznych uprawach ogrodniczych), ale trudne i zbyt drogie do przeprowadzenia w uprawie roślin polowych. Dlatego wyliczonej dawki azotu nie stosować jednorazowo, a dzielić ją na części i stosować na początku faz intensywnego wzrostu roślin. Dzielenie dawki azotu na części ogranicza jego straty z gleby i umożliwia korektę żywienia roślin w okresie intensywnego wzrostu. Podczas zabiegów ochrony roślin stosować azot dolistnie w formie wodnego roztworu MOCZNIKA.
5. Dobrana jest właściwa forma azotu. Stosowany w nawozach mineralnych azot występuje w formie amonowej, saletrzanej i amidowej (MOCZNIK).
Forma amonowa jest dobrze zatrzymywana (sorbowana) w glebie, jest wolniej pobierana przez rośliny, dobrze działa również w niskich temperaturach, wskazane jest by była wymieszana z glebą; jest typową formą przedsiewną. Stosowanie formy amonowej sprzyja rozwojowi systemu korzeniowego, lepszemu krzewieniu, sprzyja pobieraniu fosforu, siarki, boru, czyli pierwiastków stymulujących prawidłowe krzewienie, fotosyntezę, odporność roślin itd. Jej stosowanie ogranicza akumulację azotanów w warzywach. Do tej grupy należy siarczan amonu, którego nie zaleca się stosować w uprawie warzyw. Azot amonowy zawierają: POLIDAP (fosforan amonu) POLIFOSKI i POLIMAGI.
Forma saletrzana nie jest zatrzymywana w glebie, dlatego ulega bardzo łatwo wymyciu, lepiej działa w wyższych temperaturach, nie ma potrzeby mieszania jej z glebą, dlatego jest to typowa forma pogłówna i zaleca się ją stosować w tych fazach wegetacji, gdy następuje intensywny wzrost roślin (saletra sodowa, magnezowa, potasowa i wapniowa). Stosowanie formy saletrzanej wpływa korzystnie na pobieranie przez rośliny potasu, magnezu i wapnia. Wpływa jednak na gromadzenie azotanów w warzywach, szczególnie w tych o krótkim okresie wegetacji, uprawianych w niższych temperaturach, podczas krótkiego dnia (wczesna wiosna, jesień), oraz zbieranych we wczesnych fazach ich rozwoju. Powoduje większe uwodnienie roślin, co obniża mrozoodporność i pogarsza właściwości przechowalnicze. Jest to niebezpieczna forma azotu, której stosowanie wymaga szczególnej ostrożności. Powoduje silne zasolenie gleby.
Forma saletrzano-amonowa, łączy w sobie cechy formy saletrzanej (pogłównej) i amonowej (przedsiewnej), czyli jest to najbardziej uniwersalna forma nawozów azotowych. Tę formę azotu zawierają wszystkie saletry amonowe i występujące na rynku pod różnymi nazwami saletrzaki, czyli mieszaniny saletry amonowej, najczęściej z wapnem lub dolomitem.
Forma amidowa, występująca w MOCZNIK u musi ulec w glebie rozkładowi, najpierw do formy amonowej a później również do saletrzanej. Jest więc formą wolniej działającą, polecaną do wiosennego (osłonowego) nawożenia roślin. Im gleba o wyższej kulturze oraz im wyższa temperatura gleby, tym MOCZNIK działa szybciej. MOCZNIK jest nawozem uniwersalnym. Powoduje najmniejsze zasolenie gleby, 2-4 -krotnie mniejsze jak pozostałe nawozy azotowe. Wpływa na mniejszą akumulację azotanów w roślinie.
Efektywność nawożenia azotem jest najwyższa w porównaniu z działaniem plonotwórczym pozostałych składników, ale pierwiastek ten musi być stosowany w umiarkowanych, wynikających z zaleceń nawozowych dawkach, ponieważ jest najbardziej niebezpiecznym dla jakości warzyw.
Plonotwórcze działanie azotu to:
- dobre krzewienie, prawidłowy wzrost masy nadziemnej i podziemnej roślin (wyższy plon nasion, zielonej masy, korzeni),
- dłuższy okres wegetacji, w tym np. dojrzewania i starzenia się roślin,
- większa zawartość i plon białka,
- mniejsza zawartość cukrów,
- lepsza wartość (wzrasta zawartość chlorofilu, karotenu, białka) i strawność warzyw.
Nadmiar azotu powoduje: słabe zimowanie roślin, wyleganie, nierównomierne i opóźnione dojrzewanie, zwiększa podatność roślin na choroby i szkodniki oraz pogarsza wartość biologiczną i technologiczną plonów, bo wpływa na wzrost zawartości w roślinie toksycznych azotanów oraz innych niebiałkowych form azotu. Nadmiar azotu może obniżać zawartość tłuszczów i cukrów.
Niedobór azotu hamuje wzrost roślin. Rośliny są wówczas słabo rozkrzewione, o pokroju strzelistym, mają drobne, jasnozielone, a nawet żółte liście. Łodygi cienkie, skrócone, słabo ulistnione, a liście szybko zasychają i opadają. Mała ilość i powierzchnia liści, z małą ilością chlorofilu (rośliny blade) i przedwczesne dojrzewanie uniemożliwia wytworzenie plonu, bo "fabryką plonu" jest duża ilość intensywnie zielonych liści, sprawnych przez możliwie jak najdłuższy okres wegetacji.
|
Nawożenie warzyw w uprawie polowej
